Thứ Tư, 2 tháng 10, 2013

Sự mờ nhạt tính dân tộc phá cách trong phim truyện điện ảnh Việt Nam những năm gần đây.

Đồng thời bằng cơ chế, chính sách khuyến khích các nhà đầu tư, để họ có thể vừa có bổn phận, vừa nao nức đầu tư cho các dự án làm phim dạng này

Sự mờ nhạt tính dân tộc trong phim truyện điện ảnh Việt Nam những năm gần đây

(TGĐA) - Chúng ta biết rằng, tính dân tộc tạo nên sự độc đáo, đặc sắc, cho nghệ thuật điện ảnh Việt Nam nói chung và cho phim truyện điện ảnh Việt Nam nói riêng, giúp cho phim truyện điện ảnh Việt Nam có dung mạo khác biệt với phim truyện điện ảnh của các nước khác, song song bảo đảm cho phim truyện điện ảnh Việt Nam hội nhập hiệu quả với phim truyện điện ảnh thế giới, mà không sợ bị đánh mất mình.

Và cũng để đáp ứng yêu cầu tiêu khiển một cách thiển cận, không ít tác giả đã thô thiển bắt chước không chỉ cách trình diễn.

# Của văn hóa và con người Việt Nam. Ở góc độ chủ quan, thì có thể nói rằng, đa số các tác giả của phim Việt (bao gồm cả các tác giả Việt kiều đang càng ngày càng xuất hiện nhiều hơn trên màn ảnh Việt), như: biên kịch, đạo diễn, họa sỹ, nhạc sỹ, kể cả diễn viên, đạo cụ, phục trang, hóa trang. Xét trong thực tại, duyên cớ của tình trạng trên của phim truyện điện ảnh Việt Nam, có cả căn do khách quan và nguyên nhân chủ quan.

Còn hình thức biểu thị của một tác phẩm phim truyện điện ảnh bao gồm: hình tượng, thủ pháp, tiếng nói điện ảnh. Qua các triều đại, từ thời vua Hùng dựng nước đến giờ. Trong những bộ phim này, tính cách, số, tâm sự, tình cảm và hành động của các nhân vật hoặc bị mờ nhạt, áp đặt, giả tạo, hoặc bị vay mượn của điện ảnh nước ngoài.

Vậy khuynh hướng trên được thể hiện như thế nào? nguyên do, hậu quả và cách khắc phục nó ra sao? Chúng ta biết rằng tính dân tộc trong nghệ thuật điện ảnh Việt Nam nói chung và trong phim truyện điện ảnh Việt Nam nói riêng, được mô tả ở cả nội dung và hình thức bộc lộ. Cùng lúc giải quyết dần những khó khăn, trở lực khách quan, chủ quan như đã nêu ở trên.

Và đặc biệt là trong những năm gần đây, khi nhà nước hạn chế dần đầu tư cho điện ảnh, còn điện ảnh tư nhân (bao gồm cả sinh sản, phát hành và phổ quát phim) lại ngày càng phát triển, đã xuất hiện một xu hướng không mấy tốt lành cho điện ảnh Việt Nam.

Hậu quả của hiện trạng mờ nhạt tính dân tộc trong phim truyện điện ảnh Việt Nam, là dẫn tới khả năng mất dần đi tất cả những gì là quan trọng, là thiết yếu, là tốt đẹp mà tính dân tộc đem lại cho phim truyện điện ảnh Việt Nam như đã nêu ở đầu tham luận.

Để kiếm sống, nhiều người chọn cách chấp thuận làm theo đề nghị của thị trường, mà thực chất là của các nhà đầu tư, là làm phim tiêu khiển, hoặc là phim phải có khả năng giải trí, với đề tài quẩn quanh ở thành phố, bỏ phí mảng đề tài rộng lớn ở vùng nông thôn, miền núi, hải đảo, nơi ẩn chứa nhiều nhất các giá trị văn hóa của dân tộc.

Ở giác độ khách quan, còn phải nói đến cách làm phim thiếu, hay không có tính chuyên nghiệp của hầu hết các đơn vị làm phim truyện điện ảnh trong nước, đã làm ảnh hưởng không tốt tới chất lượng nghệ thuật, trong đó tất nhiên tới cả tính dân tộc (nếu có) của bộ phim mà các đơn vị này sinh sản ra

Sự mờ nhạt tính dân tộc trong phim truyện điện ảnh Việt Nam những năm gần đây

Đó là tính dân tộc trong rất nhiều tác phẩm phim truyện điện ảnh bị mờ nhạt, bị mất hẳn, thậm chí bị sai lạc, bị lợi dụng.

Điều này đồng nghĩa với việc tạo các điều kiện cho những tác giả có bổn phận, có năng lực và lòng ham mê đối với các đề tài giầu bản sắc dân tộc, được diễn đạt hết mình qua các tác phẩm, đồng thời đưa được tác phẩm của họ tới rạp chiếu một cách hiệu quả nhất. Ở góc độ khách quan, có thể nhận định rằng, góp phần không nhỏ làm cho tính dân tộc trong phim truyện điện ảnh Việt Nam bị mờ nhạt, bị sai lạc, hoặc bị mất hẳn, là do một bộ phận khá lớn khán giả, nhất là khán giả trẻ, không hứng với những bộ phim có tính dân tộc đậm nét, sâu sắc, mà họ chỉ hướng tới những bộ phim tiêu khiển thuần túy, trong đó có không ít phim có chất lượng nghệ thuật nhạt nhòa, thậm chí thấp kém.

Trong điều kiện cụ thể của điện ảnh Việt Nam hiện thời, để làm được việc trên rất cần sự tác động mang tính chính sách và pháp luật của nhà nước.

#, Mặc cả nội dung của điện ảnh nước ngoài, nhất là của điện ảnh Mỹ, nhưng lại cố khoác cho sản phẩm của minh một cái vỏ dân tộc lộ liễu, bằng bối cảnh, đạo cụ, phục trang và âm nhạc. Sự mờ nhạt tính dân tộc trong phim truyện điện ảnh Việt Nam những năm gần đây   Khi phim truyện điện ảnh Việt Nam giàu bản sắc dân tộc, sẽ góp phần củng cố, bảo vệ, xây dựng và phát triển ngành điện ảnh Việt Nam, nền nghệ thuật của tổ quốc, cũng như góp phần xây dựng và phát triển gu thẩm mỹ, gu nghệ thuật cần thiết cho các tầng lớp khán giả.

Còn hình thức trình diễn. Do vậy, các tác giả khi viết những kịch bản, hay khi thực hành những bộ phim có nội dung cần đến tư liệu đầy đủ, chính sác của những lĩnh vực này đều vô cùng lúng túng, khó khăn, thậm chí chẳng thể tìm ra được. # Của những bộ phim trên, cũng không gần gụi, không hạp với cách cảm, cách nghĩ, cách trình diễn.

Bên cạnh đó, chúng ta còn chưa xậy dựng được một hệ thống chuyên gia giỏi, cùng với những nghiên cứu bài bản về các lĩnh vực liên hệ đến tính dân tộc trong điện ảnh như: bối cảnh, đạo cụ, phục trang, phong tục, tập quán, nghi lễ, sinh hoạt. Trong những năm gần đây, với lý do không thật thuyết phục là phim phải có khán giả, phải đáp ứng được nhu cầu tiêu khiển của những thượng đế đến rạp, mà những thượng đế này đa số ở lứa tuổi xanh, nên rất nhiều phim truyện điện ảnh Việt Nam tụ họp chính yếu vào mấy loại thể: phim hành động, phim kinh dị, phim hài sinh hoạt, phim ca nhạc, với nội dung hoàn toàn xa lạ với những vấn đề chủ chốt, quan yếu, riêng biệt của con người và đất nước Việt Nam.

Sẽ có tính dân tộc, khi trình diễn. Bên cạnh đó, phim ngoại nhập (cốt tử là phim giả tưởng và phim hành động của Mỹ ) thường gấp khoảng 10 lần số lượng phim Việt sinh sản trong một năm và chiếm gần hết các xuất chiếu ở các rạp trên toàn quốc, càng làm trầm trọng hơn gu tiêu khiển thuần túy không quốc tịch, không sắc tộc của khán giả Việt.

Nhiều phim, nhất là phim hành động và phim kinh dị, hay bắt chước theo cách miêu tả của phim Mỹ và phim Hồng Kông trước đây

Sự mờ nhạt tính dân tộc trong phim truyện điện ảnh Việt Nam những năm gần đây

Cùng khi đó, quốc gia, mặc dù trong chủ trương, chính sách, luật pháp của mình đã vô cùng đúng đắn khi đề cao tầm quan trọng sống còn của tính dân tộc đối với nghệ thuật Việt Nam nói chung và đối với điện ảnh Việt Nam nói riêng, nhưng trong thực tiễn, thì việc thực hiện những chủ trương, chính sách, pháp luật ấy lại vô cùng chậm chạp, hoặc không có mấy hiệu quả.

Và để ngăn chặn hiện trạng này, không có cách nào khác, là tạo các điều kiện để cho các tác phẩm phim truyện giàu bản sắc dân tộc xuất hiện ngày một nhiều hơn và đến được với công chúng ngày một tiện lợi hơn. Chúng ta cũng biết rằng tính dân tộc còn là miền đất màu mỡ, sinh động, đặc sắc, vô tận, để phim truyện điện ảnh Việt Nam tìm hiểu, khai khẩn, biểu thị.

Ví dụ như việc xây dựng Quỹ hỗ trợ điện ảnh, để Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch có thể chủ động đầu tư cho các tác phẩm điện ảnh, trong đó vững chắc sẽ có những tác phẩm giầu bản sắc dân tộc, đã được chủ trương và luật pháp của nhà nước khảng định cách đây nhiều năm, nhưng đến tận bây giờ vẫn chưa thực hành được. Những người quyết định hình hài, lẫn hồn vía dân tộc của phim Việt, bị tác động của những chướng ngại khách quan như đã nêu ở trên, đang rơi vào tình trạng vừa không có đủ điều kiện, vừa không có đủ nhu cầu, hay mong muốn để tìm hiểu, nghiên cứu và biểu lộ bản sắc dân tộc trong các tác phẩm của mình.

Sẽ có tính dân tộc khi được bộc lộ độc đáo, rõ nét, sinh động, hạp cách cảm, cách nghĩ, cách diễn đạt của văn hóa và con người Việt Nam ở mỗi vùng miền, mỗi dân tộc. Không may là số khán giả này lại quyết định không nhỏ tới doanh thu của các rạp và đương nhiên là tới cả doanh thu của các nhà đầu tư làm phim. Khiến cho các nhà đầu tư không dám mạo hiểm đầu tư vào các dự án làm phim có hàm lượng tính dân tộc cao, còn các chủ rạp cũng không mấy đậm đà với loại phim này.

Trước mắt, phải xây dựng xong Quỹ tương trợ điện ảnh và sử dụng nó một cách hiệu quả cho các dự án sinh sản phim, mà trong đó ưu tiên cho các dự án giàu bản sác dân tộc.

Đây là công việc phức tạp, dài lâu, cần được giải quyết một cách bài bản, với sự đồng lòng, hiệp sức của nhiều người, nhiều cơ quan, ban, ngành. Tuy nhiên, từ khi ngành điện ảnh cùng các ngành nghệ thuật khác bước vào cơ chế thị trường.

Đạo diễn Vũ Xuân Hưng. Và trong 60 năm hình thành và phát triển, phim truyện điện ảnh Việt Nam dù rằng chưa thực sự tụ hội nghiên cứu và diễn đạt tính dân tộc đến nơi đến chốn, cũng như dù rằng số lượng tác phẩm biểu lộ thật sắc nét, thật sâu đậm, thật phong phú tính dân tộc không nhiều, nhưng cũng đã đủ để góp phần dựng lên dung mạo của một nền điện ảnh Việt Nam có bản sắc dân tộc.

# Sắc nét những đặc điểm nổi bật nhất, thực chất nhất của con người và xã hội Việt Nam, hay cụ thể hơn, là khi nó đề cập đến những vấn đề then chốt, quan trọng, biệt lập của giang sơn và con người Việt Nam, phê chuẩn những tính cách, mệnh, tâm sự, tình cảm và hành động của con người Việt Nam.

Nội dung của một tác phẩm phim truyện điện ảnh bao gồm: đề tài, chủ đề tư tưởng, cốt truyện, cảnh huống, nhân vật.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét