Nguyễn Đình Thi rất cảm động vì Đại tướng đã đọc sách của mình. Quanh quéo thế nào, ông ra bên dòng suối ở Mường Phăng, ngồi nghỉ và chờ nhưng lòng đầy băn khoăn, không hiểu Tổng hành dinh triệu mình lên vì việc gì.
Hình như năm 1997, 1998 thì phải, bộ môn tôi mời nhà văn Nguyễn Đình Thi đến trò chuyện về văn học. Ngôi sao ấy tắt ánh sáng ngày bữa nay nhưng lại sẽ hóa rạng đông trong ngày mới.
Có việc mình ngẫm mãi mới hiểu. Học cụ Hồ ấy. # Ta rất anh hùng, Từ quần chúng mà ra, tranh đấu trong vòng vây.
Đến những năm cuối cấp 1, phần thưởng học sinh giỏi của tôi là quyển Cuộc tấn công chiến lũy thép kể về tư tưởng chỉ đạo, cách tạo thế, lừa địch và cách đánh chắc, tiến chắc để đi đến thắng lợi rốt cục ở trận đánh chấm dứt chiến tranh. Mấy ngày sau, cô Bích Hà - phu nhân Đại tướng chuyển cho tôi hai quyển hồi ký có chữ ký của Đại tướng. Anh em đánh địch phòng ngự rất khó khăn và thương vong nhiều.
Ông nhìn tôi rồi chậm rãi: viết rồi, viết mãi rồi còn gì? Tôi mạnh bạo: Cháu đọc không sót quyển nào của bác. Giờ cháu muốn đọc những cái mới ạ. Những năm trước đây, tôi luôn mường tượng về ông như một nhân vật huyền thoại bởi từ khi đang học phổ quát, tôi đã được đọc các sách về Đại đoàn Quân tiền phong, Đại đoàn Đồng bằng, về những trận đánh xuất quỷ nhập thần của các anh quân nhân.
Tôi bất thần nhất khi ông bảo, đại ý: ông viết được cái này, cái kia như âm nhạc, thơ, kịch, vì lúc đó được thăng hoa tinh khiết tạo nhưng điều ông sung sướng nhất là những trang viết của ông đã làm giảm bớt xương máu của lính-những đồng đội của ông. Lúc đó, ông xúc động thực thụ. Ngoảnh lại thấy Đại tướng đã đến bên từ lúc nào.
Chừng như nói cũng hơi nhiều, Đại tướng nhìn tôi, cười nhân đức. Giờ, ông đã về trời. Và Đại tướng đã quyết định kéo pháo ra, chuẩn bị kỹ hơn, chọn cách đánh chắc, tiến chắc để giảm tổn thất cho quân đội. Trong trí óc non nớt của tôi, các chiến sĩ mình giỏi thế thì vị Tổng tư lệnh sẽ còn tài giỏi đến mức nào.
Ông nhìn tôi một lát rồi chậm rãi: Để làm gì? Trước khi định làm việc gì nên đặt cho mình câu hỏi: việc này có lợi cho ai? Nếu lợi cho dân, cho nước hãy làm, còn không thì thôi.
Đột, Đại tướng hỏi: Cậu viết về cách quân nhân ta khi đánh công kiên có đúng như thế không? Nhà văn thưa: Thưa anh, tôi đã viết đúng như thế. Với những con người như ông, cái chết không có ý nghĩa gì hết. Tôi cứ loay hoay quanh ông mãi rồi mới dám nói: Thưa bác, sao bác không viết hồi ký nữa ạ, cháu rất mong được đọc hồi ký của bác. Tôi cứ nghĩ, ông như ngôi sao sáng trên bầu trời.
Như Nam Tư đấy. Tôi không hỏi gì mà chỉ chú tâm quan sát cách diễn thuyết của ông- một diễn giả tiệt, vì những điều ông nói đều là những chuyện hay, cách nói của ông khiến người nghe khó dứt ra được, đặc biệt là những lúc ông ham những vấn đề hay, chìm đắm vào những suy tư ông đeo đuổi.
Trưa hôm ấy, ông nghỉ lại trong trường để buổi chiều nối công việc. Đại tướng thuận tình. Sau vài câu hỏi thăm sức khỏe, công việc, Đại tướng bảo ông đã đọc Xung kích, khích lệ nhà văn viết những tác phẩm mới về lính. Năm 1954, ông được gọi lên Bộ chỉ huy chiến dịch.
Đầu hơi cúi, tóc xõa xuống che đi gương mặt hấp dẫn, cái nhìn đầy đam mê của ông. Hỏi tiếp: Ác liệt lắm phải không? Đáp: Thưa anh, đúng như thế. Trước khi họp, GS Hà Minh Đức là Chủ nhiệm bộ môn có nhắc chúng tôi muốn hỏi gì nhà văn thì cứ hỏi, vì ông rất cởi mở và có thể giải đáp nhiều băn khoăn của chúng tôi về những vấn đề văn chương.
Ông cụ chỉ nói một lần thôi. Đánh Trung du, địch phòng bị chưa chắc lắm mà mình đã thương vong như thế, giờ ở Điện Biên, địch phòng thủ vững chắc hơn, chủ động hơn mà ta đánh như ở Trung du thì sẽ hy sinh lớn, không theo cách đó được, phải chọn cách đánh khác để giảm hy sinh xương máu của đội viên.
Từ quần chúng. Ông giật thột khi có bàn tay ai đặt lên vai mình. Khổ dân lắm. Tôi không dám quấy rầy thêm, khép cửa ra cho ông nghỉ.
Mà lạ lắm. Tháng 10 năm 2013 Phạm Quang Long. Đầu những năm 2000, Đại tướng về thăm trường đại học KHXH&NV.
Nhà văn Nguyễn Đình Thi nói ông rất cảm động vì Đại tướng đã đọc sách của ông, suy nghĩ về những người lính đã hy sinh trong một chiến dịch để nghĩ về những điều lớn lao hơn cho tổ quốc, dân tộc, về sinh mạng của những người lính và thân nhân của họ nếu họ không trở về sau chiến tranh.
Nỗi thống khổ của người dân và khắc nghiệt của nghề cầm quân trong chiến tranh sẽ giảm đi nhiều nếu người chỉ huy của quân đội mang ý thức nhân văn như thế. Tôi coi đó là món quà rất quý mà tôi may mắn có được. Nhiều khi giữ sinh mạng mình đã khó nhưng không bao giờ từ mục đích. Thấy chúng tôi sửng sốt, ông kể: khi ta mở chiến dịch Trung du, ông đã đến với các đơn vị lính và Xung kích tuy là tiểu thuyết nhưng ông nỗ lực viết gần với sự thật đã chứng kiến.
Trầm tư mặc tưởng một lúc, Đại tướng nói, đại ý: chuyên gia quân sự khuyên ta đánh nhanh, thắng nhanh, dự kiến 4 đêm, 3 ngày giải phóng xong Điện Biên. Sự tiếc thương của nhân dân với ông là vô biên. Suốt đời mình, Bác sống cho một mục đích làm việc cho dân, cho nước. Thực ra, cuốn sách này không gây cho tôi nhiều hứng vì lúc đó, mới hơn 10 tuổi, tôi chưa đủ sức để hiểu được những vấn đề của nghệ thuật cầm quân, nghệ thuật chỉ huy nhưng sau này, nhân một chuyện khiến tôi nhớ lại và mới thấy nhằm nhò hơn tại sao Đại tướng được các đời tướng soái, binh sĩ tin yêu đến thế.
Đến nơi, ông biết Đại tướng đang làm việc với chuyên gia Trung Quốc, nên ngồi chờ. Do đã ấp ôm từ lâu, trưa ấy tôi xin đồng chí Thư ký cho chúng tôi được gần ông. Trong đời mình, khoảng hơn chục năm lại đây tôi mới có dịp được gặp và thưa với Đại tướng một đôi điều mình ấp ôm.
Mây trời, thời tiết một lúc nào đó có làm cho người ta không nhìn thấy nhưng ngôi sao thì lúc nào cũng tỏa sáng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét