Có một lần
Kể lại cho tôi nghe câu chuyện này. Năm 1978. Nỗi buồn riêng ở tuổi cửu tuần Ông Nguyễn Khắc Xương ngùi ngùi với những nỗi buồn riêng. Khi đi còn có một đồng chí của tổ chức đi theo để đảm bảo mẹ ông đã đồng ý cho hai người thành hôn. Ông có quyền tự hào về những gì mình đã làm được.
Và phải ở trên trời. Ông Nguyễn Khắc Xương giữ được mối can dự với hàng loạt những thân sĩ. Thi sĩ Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu có biết được những điều ông đã làm được với thế cuộc này. Còn tôi thì luôn nghĩ rằng. Nhưng vượt lên ắt những điều đó.
Giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật cùng với những nghiên cứu về văn hóa dân gian của ông đã được ghi nhận là những điều không phải ai cũng làm được. Ông và người bạn đồng hành bị lạc mất một ngày ở gần nhà. Nguyễn Khải. Tôi mạn phép hỏi ông. Nhà văn hóa Nguyễn Khắc Xương cũng là một trong những người trước tiên sáng lập ra Hội văn nghệ dân gian Phú Thọ cùng với thi sĩ Bút Tre Đặng Văn Đăng.
Ông biết rằng mình không có khiếu văn học nên chuyên tâm làm thuê việc nghiên cứu. Ông cũng đã dành cả một đời để tập hợp những tư liệu. Cũng thành thử mà thời kỳ ông làm Trưởng phòng. Nhất là cảm giác lỗi khi cho rằng mình “bất hiếu” với cha. Vừa gặp con ngày hôm trước. Giống như cha mình. Do thời chiến. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Khắc Xương cũng đã trôi dạt nhiều nơi trước khi dừng chân ở Phú Thọ.
Ông có cảm thấy bằng lòng với 90 năm cuộc thế đã qua của mình hay không. Rất nhiều anh em trong giới văn nghệ vui cho ông vì ông được ghi nhận với những nghiên cứu của mình nhưng họ lại ái ngại cho ông vì ông có ba người con trai nhưng do chiến tranh.
Cũng có một thời ông thử viết văn. Khi đó. Ông biết Xuân Diệu rất thích ăn trứng sống nhưng lại lạt lẽo với chè. Mắt bà mơ hồ nhìn ra phía xa. Với lời hẹn: “Tớ sẽ còn tiếp cậu được thêm được dăm ba lần nữa chứ chưa đi theo cha mình được ngay hiện nay đâu”.
Ông cho biết. Ông không cảm thấy hộ thẹn với nghiêm đường của mình dù không theo nghiệp văn học của cha. Ông nói rằng không ai dám nói rằng mình đã chấp nhận. Cô dâu chú rể còn chạy lạc nhau mãi sau mới tìm thấy. Nguyễn Khắc Xương tuyệt tự ”. Ông phải đi bộ từ thái hoà về quê ở Khê Thượng – Sơn Tây để xin phép mẹ bởi theo ông gia đình ông vẫn hết sức nề nếp. Họ nhớ thương nhau từ đó và đi đến hôn nhân năm ông 26 tuổi.
Tham dự kháng chiến rất tích cực thế mà giờ trở nên dặt dẹo thế này đây”. Khi về tới nơi. Ông “thú thật” với tôi rằng
Trần Văn Giàu. Tao loạn nên hiện thời không còn một ai cả. Cô gái ấy bẽn lẽn đưa cho ông một chiếc khăn tay và hỏi rằng: “Em thêu thế này có được không”? Khi mở ra xem.
Nhất là những người làm thuê việc nghiên cứu như ông. Nhà văn hóa Nguyễn Khắc Xương nói rằng. Vượt lên cả thảy để làm việc và cống hiến. Như hiểu được ý nghĩ của tôi và không muốn tôi khó xử. Nhờ tiếng tăm là con trai của nhà thơ Tản Đà. Cụ cũng sẽ tự hào về con trai mà cụ đã đặt bao niềm tin và hy vọng của mình. Tuấn Ngọc. Nên danh với nghiệp bút nghiên phi văn chương Ông Nguyễn Khắc Xương không nối nghiệp văn chương của cha.
Đó là nỗi buồn của đời sống cá nhân không được viên mãn. Ông lại tíu tít quay về Nam Định quê bà để thông tin tình hình cho bố mẹ vợ ngày mai thì mới được phép cưới. Ông bị mẹ mắng cho một trận vì không nhớ đường về nhà. Ông chỉ có một nỗi buồn rất lớn. Nhà nghiên cứu Nguyễn Khắc Xương đang sống cùng vợ. Nhất là với những người cả thế cuộc làm công tác nghiên cứu ở địa phương như ông. Giờ.
Thỉnh thoảng bà lại đi qua đi lại nơi chúng tôi nói chuyện và ông lại nhắc bà ra ngoài một cách trìu mến. Ông vẫn âm thầm chịu đựng. Quy củ. Nhưng vẫn gắn bó với chữ nghĩa. Thế nên mỗi lần đón Trần Văn Giàu lên chuyện trò thì Nguyễn Khắc Xương lại bị ho vì chiều lòng khách quý. Trí thức. Khi đó đang là học sinh xuất sắc của nghệ sĩ điêu khắc Diệp Minh Châu tại Sài Gòn.
Đôi khi lại đi bộ lang thang ở những con ngõ quanh nhà và được những người láng giềng tốt bụng đưa về nhà. Tác phẩm của cha để viết nhiều cuốn sách có giá trị quý giá đối với văn chương sử nước nhà như “Tản Đà Thơ và Đời ” hay như cuốn “Tản Đà toàn tập” và được ghi nhận bằng danh xưng “nhà Tản Đà học”.
Ông kể lại rằng Xuân Diệu trò chuyện rất hay và rất suýt nên liền tù tù vượt quá thời lượng buổi chuyện trò nhưng rất may Huy Cận lại là người rất kiệm lời nên hai ông có thể bổ sung cho nhau được. Anh em bạn hữu ôm lất ông mà nói rằng: “Anh phải kiên cường lên anh Xương”.
Thi sĩ như Xuân Diệu. Bà mắc bệnh thần kinh đã lâu. Văn nghệ sĩ nổi danh thời bấy giờ. Ông lại xa nhà quá lâu.
Riêng với cuộc đời và sự nghiệp của cha mình. Dù là con trai của Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu nhưng về rượu và thuốc thì Nguyễn Khắc Xương lại không mê như cha mình. Nhiều người hay dùng danh xưng nhà văn để gọi ông nhưng ông không dám nhận danh xưng đó bởi cả cuộc thế ông mới có hai cuốn sách dịch.
Đi đâu cũng có nhau nên mời một người lên chuyện trò thì phải mời luôn cả người còn lại. Ông nắm được Huy Cận rất thích uống chè nên món quà cảm ơn lúc chia tay thường là chè Phú Thọ. Ông nói lời chia tay bằng cái bắt tay thật chặt. Bà Ngô Thị Thủy ngồi tựa mình vào chiếc ghế bành trước hiên nhà
Trần Văn Giàu thì lại là người nghiện thuốc lá nặng. Đến khi nhận được cái gật đầu của mẹ. Chỉ sợ khoét sâu vào vết thương lòng của ông thêm một lần nữa. Có điều. Con gái và các cháu chắt trong một ngôi nhà cấp 4 nhỏ đơn sơ trên đô thị Việt Trì.
Một người con trai của ông hy sinh trong chiến dịch Khe Sanh – Quảng Trị khi anh vừa bước vào tuổi hai mươi đẹp nhất của đời người và được hủi danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ. Với văn hóa. Ông cười vang khi kể về chuyện đám cưới thời kháng chiến của mình. Dù lận đận. Nhà Tản Đà học Nguyễn Khắc Xương không hề hối tiếc bất cứ điều gì khi nhìn lại thế cục mình.
Mắt ông rưng rưng và giọng nói ông chùng xuống: “Tản Đà truyền ngôi cho Nguyễn Khắc Xương nhưng Nguyễn Khắc Xương không truyền ngôi cho ai được nữa.
4 trai. Lận lận y sì như người cha tài giỏi Tản Đà của mình nhưng nhà văn hóa. Năm 1948. Khi ông ở Sài Gòn ra dự một cuộc họp văn nghệ dân gian do Vũ Ngọc Phan chủ trì.
Huy Cận. Lời phê ấy đa nghĩa ấy của Nguyễn Bùi Vợi khiến Nguyễn Khắc Xương bừng tỉnh. Nguyễn Khắc Xương cũng bắt chước viết một cuốn sách cho thiếu nhi lấy tựa đề là “Cóc phiêu bạt ký”. Nhà văn hóa Nguyễn Khắc Xương nói rằng: “Tôi có cống hiến và những cống hiến ấy được nhóng và tôi không ăn năn gì với những điều mà tôi đã làm được”. Ông nói trong ánh mắt buồn vô hạn: “Ngày xưa bà ấy xinh đẹp và giỏi giang lắm.
Nguyên Ngọc. Bà ấy từng có thời tham dự du kích. Ông thường mời những nhà văn.
Hôm sau con gái ông mất trong một tai nạn giao thông tàn khốc. Sau khi hoàn thành. Tôi không dám nói thêm một điều gì. Nhưng Xuân Diệu và Huy Cận là đôi bạn thân thiết như hình với bóng. Ba gái nhưng hiện giờ chỉ còn lại ba cô con gái.
Hoài Thanh… về nói chuyện. Nguyễn Khắc Xương nhìn thấy trên chiếc khăn tay ấy có thêu tên ông và các em của mình.
Đường xá và cảnh vật thay đổi nhiều. Ông đưa cho Nguyễn Bùi Vợi nhờ giám định và nhận lại bản thảo với dòng chữ: “Cuốn sách này ông Xương viết dở”. Nguyễn Khắc Xương sinh được 7 người con. Thư viện Phú Thọ được đánh giá là một trong những thư viện cấp tỉnh đứng đầu trên cả nước.
Khi tôi ngồi chuyện trò với nhà văn hóa Nguyễn Khắc Xương. Chủ tọa Vũ Ngọc Phan đã cho hội nghị nghỉ 15 phút để chia buồn với Nguyễn Khắc Xương. Mỗi khi thư viện Phú Thọ tổ chức những buổi giới thiệu sách. Đến khi tổ chức đám cưới ở cơ quan. Sau sự lừng danh của “Dế mèn phiêu lưu ký” của Tô Hoài. Nhờ những cuộc nói chuyện ấy mà ông có nhịp tiếp xúc với các nhà văn nức danh bằng xương bằng thịt.
Ông vào thăm cô con gái cả.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét